> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://turkce-linux.gitbook.io/anasayfa/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://turkce-linux.gitbook.io/anasayfa/processes/ps-processes.md). # ps (Processes) İşlemler, makinenizde çalışan programlardır. Çekirdek tarafından yönetilirler ve her işlemin, **işlem kimliği (PID)** adı verilen bir kimliği vardır. Bu PID, işlemlerin oluşturulma sırasına göre atanır. Çalışan işlemlerin listesini görmek için ps komutunu çalıştırın: ``` $ ps PID TTY STAT TIME CMD 41230 pts/4 Ss 00:00:00 bash 51224 pts/4 R+ 00:00:00 ps ``` Bu size mevcut işlemlerin hızlı bir görüntüsünü gösterir: * PID: İşlem Kimliği * TTY: İşlemle ilişkili kontrol terminali (daha sonra bunun hakkında ayrıntılı bilgi vereceğiz) * STAT: İşlem durumu kodu * TIME: Toplam CPU kullanım süresi * CMD: Yürütülebilir/komut adı ps için man sayfasına bakarsanız, kullanabileceğiniz birçok komut seçeneği olduğunu göreceksiniz. Kullanmak istediğiniz seçeneklere bağlı olarak - BSD, GNU veya Unix olmak üzere değişebilirler. Kanımca BSD stili daha popülerdir, bu yüzden onu kullanacağız. Eğer stiller arasındaki farkı merak ediyorsanız, kullandığınız tire sayısı ve işaretlerdir. ``` $ ps aux ``` * a: Çalışan tüm işlemleri görüntüler, diğer kullanıcılar tarafından çalıştırılanlar dahil. * u: İşlemler hakkında daha fazla ayrıntı gösterir. * x: TTY'si olmayan tüm işlemleri listeler, bu programlar TTY alanında ? işareti gösterir, sistem başlangıcının bir parçası olarak başlatılan daemon süreçlerinde en yaygın olanıdır. Artık çok daha fazla alan gördüğünüzü fark edeceksiniz, hepsini ezberlemenize gerek yok, ilerideki gelişmiş işlemler dersinde bunlardan bazılarını tekrar ele alacağız: * USER: Etkin kullanıcı (erişimini kullandığımız kullanıcı) * PID: İşlem Kimliği * %CPU: Kullanılan CPU zamanının, işlemin çalışma süresine bölünmüş hali * %MEM: İşlemin yerleşik küme boyutunun, makinenin fiziksel belleğine oranı * VSZ: Tüm işlemin sanal bellek kullanımı * RSS: Görev tarafından kullanılan takaslanmamış fiziksel bellek miktarı * TTY: İşlemle ilişkili kontrol terminali * STAT: İşlem durumu kodu * START: İşlemin başlangıç zamanı * TIME: Toplam CPU kullanım süresi * COMMAND: Yürütülebilir/komut adı ps komutuna bakmak biraz karışık olabilir, şimdilik en çok bakacağımız alanlar PID, STAT ve COMMAND'dır. Diğer çok kullanışlı bir komut ise top komutudur. top, size sisteminizde çalışan işlemler hakkında anlık bilgi verir, bir anlık görüntü yerine. Varsayılan olarak, her 10 saniyede bir yenileme alırsınız. Top, kaynaklarınızın çoğunu kullanan işlemlerin neler olduğunu görmek için son derece yararlı bir araçtır. ``` $ top ``` --- # Agent Instructions This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com. ## Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter: ``` GET https://turkce-linux.gitbook.io/anasayfa/processes/ps-processes.md?ask=&goal= ``` `ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language. `goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.